Độc giả có bao giờ gặp chuyện như vậy hay chưa? Một người đang ngồi nhấm nháp cà phê với ta bất chợt đứng dậy ra trước cửa tiệm, xem lại cái xe đã khóa chưa chẳng hạn, rồi đi một mạch. Đi luôn. Suốt đời ta không bao giờ gặp lại người ấy nữa.
“Có một người đàn ông và một người đàn bà bị nhốt trong căn hộ trên tầng sáu suốt 11 ngày đêm. Mười lẻ một đêm. Và mười lẻ một ngày... Thực ra cũng không phải là hai người bị nhốt. Người đàn ông và người đàn bà cần có một căn phòng, ở với nhau một buổi sáng. Họ đến mượn căn hộ này của một người bạn...”.
Người bạn tỏ vẻ thông cảm hiểu biết, dặn dò cứ tự nhiên như ở nhà, rồi ra đi ngay. Rồi trở lại ngay. Bà mẹ tớ ở căn hộ ngay bên cạnh, nếu bà già tưởng tớ đang ở nhà, bà sẽ sang quấy phá. Vậy tớ khoá cửa từ bên ngoài làm như đi vắng. Chiều nay tớ về sẽ giải phóng cho hai đồng đội, hai đồng đội vui vẻ nhé...
Lần này anh ta mới thực sự đi. Và đi luôn ...
Độc giả có bao giờ gặp chuyện như vậy hay chưa? Một người đang ngồi nhấm nháp cà phê với ta bất chợt đứng dậy ra trước cửa tiệm, xem lại cái xe đã khóa chưa chẳng hạn, rồi đi một mạch. Đi luôn. Suốt đời ta không bao giờ gặp lại người ấy nữa. Đã có ai gặp chuyện ấy bao giờ chưa?
Cánh cửa đã khóa từ bên ngoài, sợ người khác quấy phá, người bạn khóa cửa rồi đi, đi mãi không trở về. Người đọc cũng bị lôi đi, đi chậm rãi, vừa đi vừa ngơ ngác cười trước cái tình huống trớ trêu mà đôi tình nhân phải đối phó sau 16 năm gặp lại.
Nhưng câu chuyện không diễn ra ở bên trong cánh cửa, mà ở ngoài kia, nhốn nháo và đầy nghịch lý. Chuyện của 11 ngày đêm lại chính là chuyện của hai đời người, của mấy đời người, của một thời thế, của hôm qua và hôm nay được qui chiếu trong cái nhìn trào lộng, phóng đại để rồi bất ngờ thu hẹp lại sắc nét và tinh quái.
Phải nói ngay rằng, tay nghề tiểu thuyết của Hồ Anh Thái đã thực là cao tay ấn trong tiểu thuyết này. Cả tiểu thuyết có thể dễ dàng tóm gọn trong một cái tin, như những cái tin được thông báo đầy rẫy trên báo chí hàng ngày. Cách kể chuyện ở đây cũng thế. Thoạt nhìn, thấy nhà viết tiểu thuyết kể lan man toàn chuyện đời sống thường nhật vặt vãnh của một xã hội thị dân Việt Nam đương đại, đang trôi chảy, như hàng ngày ta vẫn thấy chúng đang trôi. Nhưng đọc kĩ, ngẫm kĩ, lại thấy nhiều điều đáng khóc, đáng nghĩ, đáng cười...
Nhưng đằng sau cái lối viết kiểu thông tin báo chí có vẻ khơi khơi trên bề mặt, lại là một góc nhìn ở vị thế hắt sáng từ phía sau, từ bản thể, là cái giọng tiểu thuyết giễu nhại thâm sâu của Hồ Anh Thái.
Chọn một vị thế nhìn hắt sáng như thế và một giọng kể mang tính thông tấn, Hồ Anh Thái tỏ ra vững vàng trong chính sự lựa chọn ấy, để tìm được một thi pháp mới cho riêng cuốn tiểu thuyết này, mà tôi có thể tạm gọi là thi pháp giễu nhại - thông tấn.
Ném hai nhân vật chính vào tình huống “bị nhốt”, tác giả tha hồ phóng túng vượt khỏi cái tình huống khá chật hẹp ấy bằng đôi cánh tưởng tưởng, thỏa chí hư cấu, thoả sức bình luận, thoải mái tuôn trào cái giọng hài hước quái chiêu của mình, mặc lòng đảo lộn thời gian xuôi ngược, tự do điều khiển không gian biến ảo theo chiều kích bất thường của tràn lan hồi ức. Trong cái không-gian-hẹp-căn-hộ-chung-cư ấy, bị khoá trái, chẳng thể thoát ra ngoài, lại chẳng còn cái ăn, đói xanh mắt, không kể cho nhau nghe chuyện mình, chuyện người, chuyện đời..., thì các nhân vật cònbiết làm gì, ngoài cái việc ái tình mà họ đã chỉ định làm trong có một ngày, để trả nợ... tình xưa?
Tác giả: Hồ Anh Thái
NXB: Lao động
Giá bìa:65.000đ
